Lotnictwo
Misja Artemis II: start NASA i reset programu kosmicznego

W kwietniu 1st, misja Artemis II Startuje z czwórką astronautów na orbitę Księżyca, która potrwa 10 dni. Misja ta jest kontynuacją misji Artemis I, w ramach której testowano wyrzutnię SLS (Space Launch System) i Statek kosmiczny Orion, więc wykonanie lotu załogowego jest bezpieczne.
Artemis II jest częścią większego programu mającego na celu nie tylko powrót ludzkości na powierzchnię Księżyca, ale także utworzenie stałej bazy księżycowej z udziałem amerykańskich astronautów (i sojuszników USA), co ma na celu wyprzedzenie podobnych planów Chin i Rosji w tym, co się kształtuje nowy wyścig kosmiczny na Księżyc i Marsa.
Jednak, miejmy nadzieję, udany start i przeprowadzenie misji Artemis II nastąpiło kilka dni po tym, jak NASA ogłosiła całkowite zresetowanie programu Artemis. Długoterminowy program borykał się z opóźnieniami i przekroczeniem budżetu, a ta przerwa ma na celu rozwiązanie nagromadzonych problemów.
Dzięki temu Artemis II stanowi ważny krok naprzód w kierunku bardziej przełomowej fazy eksploracji kosmosu, z bazą księżycową bardziej ambitną niż początkowo planowano, a nawet planami wykorzystania napędu jądrowego do eksploracji Marsa w przyszłości.

Przegląd programu Artemis
Artemis to kompleksowy program NASA mający na celu powrót na Księżyc po ponad półwieczu od ostatniej wizyty człowieka na satelicie naszej planety.
Mimo że projekt jest przeprojektowywany, jego główna koncepcja pozostaje aktualna: opiera się na kolejnych misjach, z których każda zwiększa możliwości NASA na Księżycu, a obie przywracają utracone możliwości po 50 latach bez lotów na Księżyc oraz tworzą zupełnie nową technologię i infrastrukturę, umożliwiającą bardziej zaawansowaną niż kiedykolwiek eksplorację Księżyca, w tym wykorzystanie lokalnych zasobów.
- Artemis I był w zasadzie lotem testowym, mającym na celu sprawdzenie centralnego podzespołu rakiety nośnej SLS i pojazdu kosmicznego Orion.
- Artemis II będzie pierwszym załogowym lotem programu Artemis i przygotuje grunt pod przyszłe lądowania.
- Plany dotyczące załogowego lądowania w przypadku Artemis III były niejasne, ale mogły ulec zmianie i plan przeniesiono na Artemis IV (więcej wyjaśnień poniżej).
- Misje Artemis IV, V i późniejsze będą obejmować załogowe lądowanie i utworzenie trwale zamieszkanej bazy księżycowej.
- Początkowo miała tam przebywać garstka astronautów, ale z czasem osada mogłaby się rozwinąć w jeszcze większą grupę, bardziej przypominającą stację kosmiczną na Antarktydzie niż małą misję kosmiczną.
Artemida II wyjaśniona
Artemis II – przegląd
Początkowo planowano start Artemis II między 2019 a 2021 rokiem, ale ogromne opóźnienia w całym programie sprawiły, że ten termin stał się nierealny. Start przełożono na 2023, a następnie 2025 rok, ale utrzymujące się obawy dotyczące osłony termicznej i systemu podtrzymywania życia doprowadziły do ostrożnej decyzji o przesunięciu startu do 1 marca.st z kwietnia 2026 r.
Start będzie widoczny z większej części Florydy, w zależności od warunków atmosferycznych.

Źródło: NASA
Głównym zadaniem Artemis II jest walidacja wszystkich funkcji statku kosmicznego Orion i jego bezpieczeństwa z astronautami na pokładzie, w tym interfejsu dla załogi, systemów naprowadzania i nawigacji. Orion posiada system awaryjnego startu i przerwania lotu, który umożliwi astronautom powrót na Ziemię w przypadku awarii podczas lotu na orbitę SLS.

Źródło: NASA
Zastosowana trajektoria pozwoli na przelot 4,600 mil poza Księżycem, zanim wróci na Ziemię. Ta bardziej złożona trasa pozwoli zaoszczędzić paliwo, wykorzystując grawitację Ziemi do cofnięcia. Ta trajektoria, oczywiście, daje również misji więcej czasu na obserwację Księżyca, testowanie sprzętu i przeprowadzanie eksperymentów naukowych.

Źródło: Eksploruj głęboką przestrzeń
The Astronauts
Załogę misji Artemis II stanowić będzie czterech astronautów o bardzo dużym doświadczeniu:
- Reida WisemanaDowódca misji, urodzony w Baltimore, jest weteranem marynarki wojennej z 27-letnim stażem, pilotem, ojcem i inżynierem. Wcześniej, w 2014 roku, przebywał na ISS podczas 165-dniowej misji.
- Wiktor GloverUrodzony w Kalifornii, pilot doświadczalny F/A-18, ma na koncie ponad 3,000 godzin lotu w ponad 40 samolotach. Będzie pilotem misji, a wcześniej pilotował misję NASA SpaceX Crew-1 na ISS (ekspedycja 64). Będzie pierwszym czarnoskórym astronautą, który okrąży Księżyc.
- Christina Koch: Inżynierka, specjalistka misji Artemis II nr 1, urodziła się w Michigan. Została astronautką w 2013 roku i ustanowiła rekord najdłuższego pojedynczego lotu kosmicznego kobiety – 328 dni na ISS. Uczestniczyła również w pierwszym spacerze kosmicznym, w którym wzięły udział wyłącznie kobiety.
- Jeremiego HansenaKanadyjczyk z doświadczeniem jako pilot myśliwca, wychował się na farmie w Ontario. Uczestniczył w kilku eksperymentach symulujących wielodniowe loty pod ziemią i w podwodnym habitacie. Jest specjalistą misji nr 2 w Artemis II.

Źródło: NASA
Załoga będzie nosić nowe skafandry kosmiczne, zaprojektowane tak, aby wytrzymać wyższy poziom promieniowania panujący w środowisku okołoksiężycowym. Rzeczywiste poziomy narażenia zostaną przetestowane podczas tej misji, co pomoże zapewnić bezpieczeństwo przyszłych, dłuższych misji.
Odliczanie do premiery Artemis II można zobaczyć tutaj te transmisje na żywo od NASA.
Artemida II Nauka
Zdrowie i promieniowanie
Pierwszą częścią eksperymentu naukowego przeprowadzonego na pokładzie Artemis II będzie zaawansowany monitoring stanu zdrowia astronauty, ponieważ jest to największa odległość, jaką człowiek oddalił się od Ziemi od półwiecza.
Większa odległość oznacza, że astronauci nie będą już chronieni przez ziemską magnetosferę, czyli gigantyczne pole magnetyczne chroniące nas przed promieniowaniem kosmicznym i słonecznym.
Tak więc sześć czujników promieniowania wewnątrz Oriona, zwanych łącznie hybrydowych elektronicznych asesorów promieniowania i wyprodukowano w Czechach, stanowią jeden z najważniejszych aspektów misji, a zebrane dane mają kluczowe znaczenie dla oszacowania ryzyka związanego z przyszłymi dłuższymi misjami, w tym pobytami na powierzchni Księżyca.
Wykrywanie promieniowania zostanie również udoskonalone w porównaniu ze wstępnymi wynikami misji Artemis I dzięki udoskonaleniu czujnika M-42 produkcji niemieckiej, który oferuje sześciokrotnie większą rozdzielczość i umożliwia rozróżnianie różnych rodzajów energii.
„Dzięki tym badaniom naukowcy będą mogli lepiej zrozumieć, jak działa układ odpornościowy w głębokiej przestrzeni kosmicznej, dowiedzą się więcej na temat ogólnego samopoczucia astronautów przed misją na Marsa i pomogą naukowcom opracować metody zapewniające zdrowie i sukces członków załogi”.
Steven Platts, główny naukowiec ds. badań na ludziach w NASA
Urządzenia noszone będą monitorować samopoczucie astronautów, ich aktywność, wzorce snu i interakcje Łucznik (Artemis Research for Crew Health and Readiness). Analiza obejmie również ocenę psychologiczną oraz testowanie ruchów głowy, oczu i ciała.
Biomarkery odpornościowe we krwi i ślinie będą również regularnie pobierane od wszystkich czterech astronautów w trakcie trwania misji. W szczególności badanie to ma na celu zbadanie, w jaki sposób uśpione wirusy ponownie się uaktywniają w organizmach astronautów w kosmosie, co jest znanym problemem w przypadku długotrwałych lotów kosmicznych i stanowi zagrożenie dla długotrwałej kolonizacji kosmosu.

Na koniec Artemis II będzie nosił AWATARA (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response), urządzenie typu organ-on-a-chip. Rozmiaru dysku USB naśladuje sposób działania tkanek, takich jak mózg, serce, wątroba i dziesiątki innych narządów. Pomoże ono w badaniu wpływu zwiększonego promieniowania i mikrograwitacji na tkanki ludzkie.
Obserwacja Księżyca
Po długim okresie niewielu misji księżycowych i żadnej załogowej misji od ponad 50 lat, obserwacja Księżyca będzie kolejnym priorytetem misji Artemis II, szczególnie niewidocznej z Ziemi strony Księżyca (czasami błędnie nazywanej „ciemną stroną”), która jest zawsze niewidoczna z Ziemi.
W zależności od dokładnego czasu startu misji, możliwe, że załoga będzie pierwszym człowiekiem, który zobaczy pewne obszary niewidocznej strony Księżyca. Z tej odległości Księżyc będzie wyglądał jak piłka do koszykówki trzymana na wyciągnięcie ręki.
„Artemis II to szansa dla astronautów na wykorzystanie umiejętności z zakresu nauk księżycowych, które nabyli podczas szkoleń. To również okazja dla naukowców i inżynierów z kontroli misji do współpracy podczas operacji w czasie rzeczywistym, bazując na wieloletnich testach i symulacjach, które nasze zespoły przeprowadziły wspólnie”.
Kelsey Young, kierownik badań księżycowych misji Artemis II w NASA, kieruje zespołem naukowców specjalizujących się w kraterach uderzeniowych, wulkanizmie, tektonizmie i lodzie księżycowym.
Jeden ze szczególnych punktów zainteresowania na Biegunie Południowym Księżyca, ponieważ wszystkie historyczne misje Apollo koncentrowały się nad równikiem księżycowym. Jednak bieguny są o wiele bardziej interesującymi miejscami na stałą bazę, z większymi zasobami wody i większą liczbą małych obszarów ze stałym nasłonecznieniem.

Ładunek Artemis II: CubeSaty
Oprócz Oriona, misja Artemis II będzie również obejmować CubeSaty, miniaturowe demonstracje technologiczne wielkości pudełka na buty oraz eksperymenty naukowe. Zostały one opracowane przez partnerów NASA z Niemiec, Korei Południowej, Arabii Saudyjskiej i Argentyny.
Eksperyment pomoże lepiej zrozumieć warunki i skutki misji poza ziemską magnetosferą:
- Wpływ promieniowania na tkanki ludzkie.
- Jak środowisko kosmiczne wpływa na podzespoły elektryczne przyszłych pojazdów księżycowych?
- Metody ekranowania i łączność dalekiego zasięgu.
- Obserwacje pogody kosmicznej.

Źródło: NASA
Pogoda kosmiczna
Ponieważ Artemis II będzie lecieć poza ochronnym polem magnetycznym naszej planety, będzie to idealne miejsce do badań pogoda kosmicznalub stanu cząsteczek i promieniowania emitowanego przez nasze Słońce.
Dzięki temu zespół będzie w stanie śledzić koronalne wyrzuty masy i rozbłyski słoneczne, gwałtowne zjawiska mogące powodować uszkodzenia radiacyjne zarówno żywych tkanek, jak i urządzeń elektronicznych, w szczególności urządzeń elektronicznych na orbicie, takich jak GPS i satelity internetowe, np. Starlink.

Artemis Reset według NASA
Przeprojektowanie Artemidy
Jak wspomniano, program Artemis był wielokrotnie opóźniany, a program Artemis II ostatecznie zakończono kilka lat później, niż pierwotnie planowano.
Nowy, zrewidowany plan zostanie ujawniony pod koniec lutego 2026 r., będący częścią szerszej restrukturyzacji programu NASA dotyczącego głębokiej przestrzeni kosmicznej, dodaje nową misję Artemis w 2027 r. i przesuwa cel załogowego lądowania na Artemis IV z III.
W tym nowym projekcie Artemis III będzie służyć jako demonstracja ważnej technologii na niskiej orbicie okołoziemskiej w 2027 r., gdzie będzie można przetestować operacje dokowania z komercyjnymi lądownikami księżycowymi.
„Wszystko w tej misji ma na celu zminimalizowanie ryzyka, zanim umieścimy naszych astronautów na powierzchni. Zdecydowanie wolałbym, aby astronauci testowali zintegrowane systemy lądownika i Oriona na niskiej orbicie okołoziemskiej niż na Księżycu”.
Po pierwszym lądowaniu Artemis IV w 2028 roku, drugie lądowanie w ramach Artemis V może nastąpić jeszcze w tym samym roku, zanim agencja przejdzie na stały rytm misji księżycowych. To powinno zapewnić USA przewagę nad Chinami, które planują własne lądowanie załogowe najpóźniej do 2030 roku.
Ogólnie rzecz biorąc, głównym problemem jest to, że poprzednia architektura podejmowała zbyt wiele prób w kosmosie i na Księżycu w zbyt krótkim czasie, a do tego działała w tempie uniemożliwiającym zachowanie niezawodności.
„Wystrzeliwanie rakiety tak ważnej i złożonej jak SLS co trzy lata nie jest drogą do sukcesu. Kiedy wystrzeliwujesz ją co trzy lata, twoje umiejętności zanikają, tracisz pamięć mięśniową”.
Tak więc po latach, w których rozważano zastąpienie SLS zmodyfikowaną wersją Starship firmy SpaceX, wygląda na to, że nowy plan zakłada standaryzację konfiguracji Space Launch System (SLS) i częstsze jej wystrzeliwanie, nawet jeśli rakieta nie będzie wielokrotnego użytku i będzie droga.
SLS został jednak przetestowany i sprawdzony pod kątem niezawodności w lotach załogowych, czego nie mogą jeszcze powiedzieć superciężkie rakiety od firm prywatnych. Będzie to również wymagało szybszego przygotowania wyrzutni.
Krótszy harmonogram startów będzie wierniej odzwierciedlał sposób, w jaki zrealizowano pierwszy lot na Księżyc – w przypadku programów Mercury, Gemini i Apollo loty będą odbywać się niemal co trzy miesiące.
Niepewny los Lunar Gateway
Kluczowym elementem pierwotnego projektu misji Artemis była stacja kosmiczna Lunar Gateway przypominająca ISS, która miała być pierwszą stacją orbitującą wokół innego ciała niebieskiego niż Ziemia, a nie Księżyca.
Szczegółowo przedstawiliśmy projekt w „Lunar Gateway: Budowa pierwszego kroku do gwiazd".
Jednak los Lunar Gateway jest obecnie niepewny. Zamiast tego NASA rozważa zainwestowanie 20 miliardów dolarów w budowę znacznie większej bazy na Księżycu i całkowicie rezygnując z Gateway.
W tym nowym projekcie astronauci zostaną przeniesieni bezpośrednio z Oriona do lądowników księżycowych.
„Agencja zamierza wstrzymać Gateway w jego obecnej formie i skoncentrować się na infrastrukturze umożliwiającej ciągłe operacje naziemne. Pomimo problemów z niektórymi istniejącymi urządzeniami, agencja będzie dostosowywać odpowiedni sprzęt i wykorzystywać zobowiązania międzynarodowych partnerów, aby osiągnąć te cele”.
Wiele elementów wyposażenia planowanego dla stacji Gateway, takich jak pomieszczenia mieszkalne, systemy podtrzymywania życia, przestrzeń ładunkowa i śluzy powietrzne, mogłoby zostać przeniesionych do tej większej bazy księżycowej, której dokładne plany wciąż nie są znane. Już teraz jednak zdecydowano, że powinna ona zostać zlokalizowana na biegunie południowym Księżyca.
Pozostały sprzęt, taki jak element napędowy (PPE), może zostać wykorzystany w innych misjach, zwłaszcza że wiele z tych elementów zostało już zaprojektowanych lub zbudowanych, w tym przez partnerów NASA, takich jak ESA (Europa), JAXA (Japonia) i CSA (Kanada).
Ten nowy plan, bez Lunar Gateway, powinien zostać zrealizowany w trzech fazach:
- Faza 1: TestujNS: częste wysyłanie łazików, instrumentów i demonstracji technologicznych, które rozwijają mobilność, wytwarzanie energii (w tym jądrowej), komunikację, nawigację i operacje nawodne.
- Faza 2: TworzyćINGWczesna infrastruktura: półzamieszkalnej infrastruktury do cyklicznych operacji astronautów na powierzchni, a także łazika hermetycznego oraz potencjalnie ładunków naukowych, łazików i infrastruktury/transportu innych agencji kosmicznych.
- Faza 3: WłączINGDługotrwała obecność człowieka
- Wykorzystanie systemów lądowania ludzi (HLS) zdolnych do przewożenia ładunków, potencjalnie prywatnych, w celu dostarczenia cięższej infrastruktury niezbędnej do zapewnienia stałego miejsca postoju człowieka na Księżycu oraz stałej bazy poza planetą.
Poza księżycem
Chociaż Artemida i Księżyc są dla NASA oczywistymi priorytetami, agencja prawdopodobnie po raz pierwszy od dziesięcioleci rozważa nowe, ambitne cele na skalę programu Apollo, wykraczające poza sam Księżyc.
„Jeśli skoncentrujemy nadzwyczajne zasoby NASA na celach Narodowej Polityki Kosmicznej, usuniemy niepotrzebne przeszkody hamujące postęp i uwolnimy potencjał siły roboczej i przemysłu naszego kraju i partnerów, to powrót na Księżyc i budowa bazy wyda się niczym w porównaniu z tym, co będziemy w stanie osiągnąć w nadchodzących latach”.
Jednym z takich elementów jest opracowanie misji statku kosmicznego napędzanego energią jądrową na Marsa, Space Reactor-1 Freedom. SR-1 miałby wykorzystać niemalże gotowy, opracowany przez NASA autobus kosmiczny, Element mocy i napędu.
Reaktor jądrowy, którego start zaplanowano na 2028 rok, będzie wykorzystywał energię jądrową do zasilania wysokowydajnych silników jonowych. Posłuży on do dostarczenia ładunku Skyfall trzech śmigłowców klasy Ingenuity na Marsa w rekordowo krótkim czasie.
Nie jest to pierwsza próba zastosowania napędu jądrowego, ale pierwsza, co do której wydaje się, że naprawdę zamierza ją zrealizować.
„Przez sześć dekad Stany Zjednoczone zainwestowały ponad 20 miliardów dolarów w dziesiątki kosmicznych programów nuklearnych i wystrzeliły dokładnie jeden reaktor – SNAP-10A – w 1965 roku. Nigdy nie opuścił on orbity. Miliardy wydane, dekady stracone. SR-1 przerywa ten schemat. Okno startowe na Marsa w grudniu 2028 roku wymusza decyzje, których dekady badań nigdy nie dokonały”.
Energia jądrowa będzie wykorzystywana także na Księżycu. Lunar Reactor-1 (LR-1) to powierzchniowy system zasilania oparty na rozszczepieniu, zaprojektowany z myślą o podtrzymywaniu funkcjonowania Bazy Księżycowej w okresach ciemności.
Na koniec, oprócz Księżyca i Marsa, NASA zakupi należący do rządu moduł główny, który zostanie przymocowany do starzejącej się ISS. Następnie zostaną dostarczone moduły komercyjne, które zostaną indywidualnie zweryfikowane pod kątem możliwości Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, a następnie odłączone do swobodnego lotu.
Później ISS zostanie ostatecznie porzucona, a NASA wykorzysta zgromadzone doświadczenie i testy, aby wybrać odpowiednią technologię do budowy następcy ISS na niskiej orbicie okołoziemskiej.
Poza Artemidą II
Zakładając, że misja Artemis II przebiegnie zgodnie z planem, będzie to kamień milowy przed powrotem astronautów amerykańskich i państw partnerskich na Księżyc.
Tym razem jednak ludzka obecność na naszym satelicie nie będzie krótką wizytą i nastąpi na samym końcu naszych obecnych możliwości technicznych, w szczytowym okresie zimnej wojny z ZSRR.
Zamiast tego pierwsze załogowe lądowanie będzie pierwszym krokiem ostrożnej i przemyślanej strategii mającej na celu ustanowienie pierwszej w dziejach ludzkości stałej obecności pozaziemskiej, wykorzystanie nowych materiałów, sztucznej inteligencji i automatyzacji.
W dłuższej perspektywie doświadczenie zdobyte dzięki tej bazie księżycowej okaże się niezwykle cenne dla innych potencjalnych załogowych misji w głębokim kosmosie, zwłaszcza na Marsie.
To jest również nowo przyjęta strategia SpaceX zakładająca wysłanie Księżyca przed Marsem, przed planowanej oferty publicznej, ogłoszonego kilka dni przed publiczną informacją NASA o przeprojektowaniu misji Artemis, co sugeruje, że wkrótce publiczna spółka planuje być integralną częścią tego przedsięwzięcia. Najprawdopodobniej głównym wkładem firmy będzie Starship HLS, rakieta Starship przeprojektowana do lądowania na Księżycu i tankowania na niskiej orbicie okołoziemskiej.

Inwestowanie w program Artemis
Lockheed Martin
(LMT )
Lockheed Martin to jedna z największych na świecie firm działających w branży lotnictwa i obronności, którą szczegółowo omówiliśmy w listopadzie 2025 r. w artykule „Lockheed Martin (LMT) w centrum uwagi: lider w dziedzinie obrony i lotnictwaBroń to jednak nie wszystko, czym zajmuje się firma.
Lockheed jest głównym wykonawcą odpowiedzialnym za projektowanie, rozwój, testowanie i produkcję statku kosmicznego Orion. Obejmuje to Callisto, system wspomagania AI sterowany głosem, we współpracy z Alexą firmy Amazon (AMZN ).
Ponieważ program powinien zostać rozszerzony dzięki tańszym i częstszym startom najpierw S, a następnie Starship, mogłoby to również zwiększyć produkcję Oriona.
Również związany z Artemidą, Firma Lockheed ogłosiła, że zakończyła kluczowe testy prototypu księżycowego układu ogniw słonecznych który może działać na biegunie południowym Księżyca.
Firma jest aktywna w innych programach kosmicznych, takich jak GOES-R satelity pogodowe, zbieranie próbek asteroidów przez OSIRIS-REx, sonda Jowisza Czerwieci kamizelkę chroniącą przed promieniowaniem, AstroRad.
Krótko mówiąc, jest to firma silnie związana z programem księżycowym NASA.
Oprócz działań kosmicznych Lockheed jest odpowiedzialny za takie samoloty jak Śmigłowce Black Hawk albo F-16oraz zaawansowany sprzęt, taki jak F-35, latające samoloty radarowelub samoloty logistyczne, takie jak Galaktyka C-5 & C-130J Super Hercules.

Źródło: Lockheed Martin
Jest również producentem niektórych z najważniejszych systemów rakietowych armii USA, takich jak JAASM, Oszczep, ATAKMS, HIMARS, cieszącego się ogromnym popytem ze względu na wyczerpanie się zapasów na skutek konfliktu na Ukrainie.
Jest także ważnym dostawcą systemów obrony przeciwrakietowej, takich jak marynarka wojenna EGIDA i THAAD (Terminal High Altitude Area Defense) przed pociskami balistycznymi.

Źródło: Lockheed Martin
Ponieważ aktywność militarna i zapasy pocisków wyczerpują się szybciej, niż planowano, Lockheed jest prawdopodobnie jednym z beneficjentów konfliktów na Ukrainie i w Iranie, oprócz rosnącego popytu na F-35 i inne samoloty.
Od kosmosu po obronność, Lockheed Martin jest liderem amerykańskiej innowacji i, jak się wydaje, udało mu się zachować przewagę nad wieloma dużymi konkurentami z branży obronnej.
Firma powinna w dłuższej perspektywie skorzystać z kolejnych iteracji programu Artemis, a także wielu innych misji skupionych na głębokiej przestrzeni kosmicznej i Marsie, w tym nawet z reaktora zasilanego fuzją jądrową, który jest rozwijany we współpracy ze startupem Przestrzeń Helicity, w którą Lockheed zainwestował w 2024 r.









